Opinie Dr. Gevaert: de verschroeide aarde

De voorzitter van het Kartel, Dr. Thomas Gevaert, is nog eens in zijn pen gekropen n.a.v. de démarches van de minister van Volksgezondheid over het budget gezondheidszorgen voor 2024. U vindt dit stuk in Artsenkrant via de volgende link https://www.artsenkrant.com/actueel/de-verschroeide-aarde/article-opinion-68805.html, of u kan het hierna integraal verder lezen.

De verschroeide aarde

Vorig week werden de voorzitters van de verschillende syndicaten te elfder ure gevraagd om te overleggen met Minister Frank Vandenbroucke.

De voornaamste boodschap was dat het budgetvoorstel voor 2024 van het Verzekeringscomité aan de Algemene Raad – en waar wij en BVAS tegen stemden – niet wordt weerhouden, dat het wat herschikt werd en dat er voor de artsen bitter weinig meer in zit.

We hebben de finale begrotingstabel zelf ook eens bekeken: van de consensusvoorstellen die we met de Medicomut deden en waarvan slechts een deel in het finale voorstel zat schiet nu bijna niets meer over: End of life maatregelen, de financiering van somatische zorgen voor psychiatrische patiënten in algemene ziekenhuizen en de opwaardering van enkele ondergewaardeerde ziekenhuisartsen: allemaal eruit. En de financiering van de behandeling van het cholesteatoma blijft, maar we financieren het zelf.

De truc van de wortel kenden we al, de truc van de repetitieve wortel die men zelf opeet nog niet. De nieuwe wortel om deze bitter pil te slikken was dat er veel indexmassa is voor 2024. Ok, dat is dezelfde wortel die iedereen in loondienst krijgt in ons land en die nog steeds veel artsen overtuigt om zich aan de afgesproken tarieven te houden. Dat was altijd de deal.

En zo komen we tot de rode draad van subtiel gebroken beloften, koppelverkoop, financieel cherry picking en botweg de eigen zin doen dat deze Minister hanteert. Ik geef van elk een voorbeeld.

1. Subtiel gebroken beloften.

In het budget 2023 was afgesproken dat alle zorgverstrekkers een budgettaire inspanning van samen 80mio euro moesten doen vanaf 2024, waarvan de helft naar de eigen sector en de andere helft naar de algemene budgettaire pot van de gezondheidszorg zou vloeien. Dat was de afspraak, dat was de wortel die ons werd voorgehouden. Nu blijkt dat die afspraak niet letterlijk te nemen was, want in de kleine lettertjes van een nota staat “2024” niet zwart op wit. Dus alle zorgverstrekkers en VI’s hadden het niet goed begrepen. Gevolg: de helft van dat budget gaat niet in 2024 naar de algemene gezondheidspot terugvloeien, maar in 2025 (of 2027 want in 2025 zitten we waarschijnlijk lang in lopende zaken). Een belofte subtiel breken is erger dan ze open en bloot breken.

2. Koppelverkoop

De budgettaire inspanning van 80mio – men noemt het met newspeak appropriate care, maar het is gewoon een appropriate besparing – werd gekoppeld aan de premie van 100mio voor geconventioneerde zorgverstrekkers. Indien we deze niet tot een goed einde brachten werd die premie ingehouden en werd lineair bespaard. We deden dus de inspanning met het mes op de keel. Niet de eerste keer en niet enkel toegepast op artsen, deze techniek.

3. Budgettaire cherry picking

Eén van de kerndossiers voor de Minister is de hervorming van de ziekenhuisfinanciering. Dit is een werk van lange adem én een puzzel waar alle stukjes van belang zijn, zeker om het plaatje budgettair te doen kloppen. Wat zien we: Er worden meerdere puzzelstukjes eigenhandig uitgelicht, vooral omdat ze goed vallen bij de electorale achterban, maar hierdoor klopt de financiële puzzel niet meer. Voorbeelden zijn de standstill supplementen, het (quasi) verbod op supplementen op zware medische beeldvorming voor ambulante patiënten, het verbod op supplementen voor patiënten met een verhoogde tegemoetkoming (ondanks te ruime invulling) of de meest recente plannen om versneld een forfaitair systeem voor MRI’s in te voeren. Dit vernauwt enerzijds de budgettaire speelmarge van zorgverstrekkers en zorginstellingen en anderzijds worden gemaakte beloftes rond financiële compensaties keer op keer niet of onvoldoende nagekomen.

4. Botweg eigen zin doen

In the end doet de Minister vaak gewoon zijn zin. De premie van 100mio voor geconventioneerde zorgverstrekkers, de 80mio appropriate care, de invulling van transversale projecten, de New Deal voor huisartsen, de vaccinatie door apothekers en nu gewoon kil het budgetvoorstel dat zorgverstrekkers en VI’s wekenlang onderhandelden met 1 pennentrek in de vuilbak kieperen. Het is vaak niet alleen zijn zin doen, het is ook meermaals akkoorden gesloten tussen verschillende zorgactoren binnen officiële overlegorganen deels of volledig naast zich neerleggen. Er zijn eerlijkheidshalve uitzonderingen, zoals het akkoord dat we bereikten rond de 15% budgetverschuiving in de klinische biologie dat in goed overleg werd onderhandeld en waarvan de uitkomst – voorlopig – wordt gehonoreerd. Niet toevallig is dit laatste dossier er gekomen door goede verstandhouding en vertrouwen tussen artsen, kabinet en verzekeringsinstellingen.

Het cynisme van politici en beleidsmakers waar in the end de electorale achterban telt en de zorgverstrekkers dus vaak moeten wijken als het even wat minder uitkomt én de minachting voor het vele werk dat zorgverstrekkers en VI’s steken om akkoorden te maken is hemeltergend. Er is een overlegmodel met vele verdiensten en we steken er daarom met velen veel tijd in, om zoveel mogelijk binnen de budgettaire contouren geregeld te krijgen. Voor zorgverstrekkers en voor patiënten.  Als een Minister zegt wat hij doet maar niet doet wat hij zegt dan houdt het op een bepaald moment op. Dan zal het zijn: jij doet jouw zin en wij de onze. En dat gaat concreet betekenen dat minder en minder zorgverstrekkers in het conventiesysteem gaan stappen. Dat meer en meer actoren uit het overlegsysteem gaan stappen omdat het overlegsysteem onbetrouwbaar is geworden. Dat er minder en minder akkoorden gemaakt gaan worden. Dat er veel minder tariefzekerheid voor de patiënt zal zijn. En dat de electorale achterban de uiteindelijk dupe zal zijn van de verschroeide aarde die de Minister achterliet.